HERINNERINGEN-N

Deze site is nog in bewerking. Sorry voor het ongemak. De komende tijd regelmatig aangevullingen.

brieven anne zernike

HERINNERINGEN

 

Op 5 november 2011 was het 100 jaar geleden dat Anne Zernike werd bevestigd in het ambt van voorganger in de Doopsgezinde Gemeente Bovenknijpe. Zij was daarmee de eerste vrouwelijke predikante die een functie vervulde in een kerkelijke gemeente.

 

Aan het eind van haar werkzame leven, nadat ze met emeritaat was gegaan bij de Nederlandse Protestantenbond in Rotterdam, begon ze met het schrijven van haar memoires. In 1956 verscheen haar boek "Een vrouw in het wondere ambt". Daarna is een enkele keer, zeker ten tijde van haar overlijden in 1972, en bij het moment dat ze 100 jaar geleden was geboren (1987), een aantal keren aandacht voor haar geweest. Daarna is het een tijd lang stil geweest rond de persoon Anne Zernike.

 

De belangstelling voor haar en haar positie zijn pas groeiende sinds de eerste jaren van deze eeuw.

 

De volgende momenten worden genoemd (onvolledige opsomming):

  • opname van Anne Zernike als persoon in Wikipedia (2006)
  • haar relatie met de schilder Jan Mankes. Het gaat dan niet om haarzelf als vrouw en als voorganger. Ze wordt genoemd in de context van het werk van de schilder Jan Mankes. Van belang zijn dan onder meer de tentoonstelling "Het Mankes perspectief" in Arnhem, Assen en Spanbroek in 2007 en de tentoonstelling "Woudsterweg. De jaren van Jan Mankes in De Knipe" in museum Belvédère in Oranjewoud in 2007. In het hierbij verschenen boek "Woudsterweg" wordt haar relatie met Jan nader toegelicht.
  • de proponentstudie (2005) van mevrouw Annie Rekker-van der Werff aan het Doopsgezind Seminarie. Mevrouw Rekker besteedt in haar scriptie aandacht aan de positie van de vrouw in de Doopsgezinde Broederschap en meer specifiek de positie van de vrouwelijke ambtsdragers (predikanten), waaronder Anne Zernike. Mevrouw Rekker is thans doopsgezind voorganger in de Doopsgezinde Gemeente van Damwoude.
  • een korte studie (2006) aan het Doopsgezind Seminarie door mevrouw Korneel Roosma-de Vries. Mevrouw Roosma besteedt in die studie aandacht aan het leven en werken van Anne Zernike. Dat verhaal wordt vormgegeven in een monoloog. Enkele jaren later zal zij die tijdens de landelijke studiedagen van de Doopsgezinde zusterkringen over het voetlicht brengen. Mevrouw Roosma is sinds 1 juli 2014 met emeritaat. Zij was tot die datum voorganger bij de Doopsgezinde gemeente Holwerd Blija Ternaard.
  • sinds enkele jaren komt Anne Zernike voor in de vrouwelijke canon van het blad OPZIJ. Daarin wordt gemeld dat zij in 1911 de eerste vrouwelijke voorganger is in Nederland.
  • de studie van mevrouw Froukje Pitstra die zich sinds 2009 richt op de biografie van Anne Zernike: "een vrouw in het wondere ambt". In het jaar 2014 is zij gepromoveerd aan de universiteit van Groningen.
  • ter gelegenheid van het Doopsgezinde jubileum- en gedenkjaar (o.a. 100 jaar de eerste vrouwelijke voorganger in Nederland) wordt (uiteraard) veel aandacht aan het leven en werken van Anne (Mankes-)Zernike besteed. Dat is onder meer gebeurd door
  • publicaties over haar in Doopsgezinde Bijdragen, met een verhaal van Froukje Pitstra en Annie Rekker-van der Werff
  • jaarboekje 2011 van de Algemene Doopsgezinde Sociëteit,
  • het lied "Frijfochten froulik" voor en over Anne Zernike, geschreven en gecomponeerd door resp. Eppie Dam en Hindrik van der Meer, uitgebracht door de Friese Doopsgezinde Sociëteit in het kader van het jubileumjaar 2011
  • een artikel in de glossy MENNO

 

En sindsdien door de volgende publicaties:

  • In het kader van het verschijnen van het boek (en de tentoonstelling) “1001 vrouwen in de Nederlandse geschiedenis” (Els Kloek) wordt in april 2013 door PostNL een post-zegel uitgebracht van Anne Zernike en vijf andere bijzondere vrouwen uit de Neder-landse geschiedenis.
  • Medio 2013 is door de RKD, het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, een boek over “Jan Mankes, een kunstenaarsleven in brieven 1910-1920” uitgebracht. Ook daarin wordt een relatie gelegd met zijn echtgenote, Anne Mankes-Zernike. De RKD zocht contact met Korneel Roosma-de Vries over in haar bezit zijnde brieven die zij in het genoemde boek wilden opnemen.
  • Op initiatief van Vrijzinnigen Nederland (de nieuwe naam van de Vrijzinnige geloofs-gemeenschap NPB) is er in het Bijbels Museum een tentoonstelling over “De eerste predikante”. De tentoonstelling laat bezoekers kennismaken met Anne Zernike (1887-1972), de eerste predikante van Nederland. Met behulp van kunst, voorwerpen en documenten wordt een beeld gegeven van haar leven en betekenis voor andere (vrij-zinnige) vrouwen uit haar tijd. Uiteraard is Anne zelf ook 'aanwezig' in verschillende portretten van de bekende schilder Jan Mankes, de echtgenoot van Anne.
  • Op basis van dit initiatief van Vrijzinnig Nederland is op 15 juni een (s)preekwedstrijd in “Paradiso” gehouden. De huidige poptempel was ooit de kerk van de Vrije Gemeente waar Anne Zernike godsdienstonderwijs heeft genoten. Jacoba Mossel, de eerste godsdienstonderwijzeres, heeft bij Anne de basis gelegd voor het vak Theologie.
  • Op 22 juni was de presentatie van het boekwerk “Anne Zernike” – beelden en verhalen”. In dit boek wordt ingegaan op de ontwikkeling van het eerder genoemde toneelstuk en de diversiteit aan reacties daarop. Er worden beelden en verhalen gepresenteerd en vragen opgeworpen over de vrijzinnigheid en het geloof. Het boek wordt in eigen beheer uitgegeven door Korneel Roosma – de Vries en haar man Sikke R. Roosma ter gelegenheid van het afscheid van Korneel als voorganger van de gemeente Holwerd Blija Ternaard.
  • Op 3 juli 2014 is Froukje Pitstra aan de Rijksuniversiteit Groningen gepromoveerd op haar onderzoek 'Ontelbare enkelvouden'. Dr. A. Mankes-Zernike (1887-1972): een biografie. Deze biografie beperkt zich niet tot een beschrijving van het persoonlijke en werkzame leven van Anne Zernike, maar gaat ook in op de context en tijdgeest waarin ze leefde en besluiten nam.
  • Daarnaast krijgt Korneel Roosma – de Vries van diverse kanten vragen over het mogelijk opnieuw opvoeren van het toneelstuk. Aan die verzoeken zal zij gehoor geven: in de periode oktober 2014 - april 2015 zal het toneelstuk weer op de planken te zien zijn.

 

 

memoires Anne Zernike

HERINNERINGEN VAN EEN PREDIKANTE

Weimansweg 37 voormalig adres Anne Zernike Vreewijk Rotterdam

WEIMANSWEG IN ROTTERDAM-VREEWIJK

DE BEROEPEN IN BAARD EN MENSINGEWEER

 

In het jaarverslag 1911 van de Doopsgezinde gemeente Baard meldt de secretaris het volgende:

"..... onze gemeente is beroepen de eerste vrouwelijke predikante in Nederland. Deze gebeurtenis is te belangrijk dat ze in de eerste plaats genoemd moet worden. Doch hierover later meer. (…).

 

Het kerkbezoek bleef middelmatig: ’t bedroeg gemiddeld 30, een cijfer dat natuurlijk veel te laag is. Slecht éénmaal werd hierop een zeer gunstige uitzondering gemaakt. ’t Was bij gelegenheid van het optreden van Mej. Zernike, hierboven bedoelt. Niet alleen uit Baard, maar ook van elders waren de “hoorders” afgekomen, ten getale van bijna 200. ’t Valt moeilijk te constateren of dit is louter nieuwsgierigheid dan wel belangstelling in het eerste optreden eener vrouw op den kansel. Te betwijfelen valt het zeker, wanneer steeds door vrouwen den dienst wordt waargenomen, de opkomst altijd boven verwachting zal zijn. Indien dit zoo ware dan…., maar laat ik hierover verder niet uitweiden......"

 

in haar memoires "Een vrouw in het wondere ambt" meldt ze hierover het volgende:

"....... Ik nam de omgeving nauwkeurig in me op: ‘Baard, op de Friese weidegrond, ten westen van de lijn Stavoren-Leeuwarden en Mensingeweer, een eind te noordwesten van Groningen, in het zeekleigebied. In beide dorpen voelde ik me vreemd en verlaten; de weg, die ik vanaf de stationnetjes, waar ik uit de trein was gestapt, in ik weet niet meer met welk vehikel moest afleggen om die dorpen te bereiken, had me eindeloos geleken. Mensingeweer was welvarender dan Baard. De tarwe rees hoog en goudgeel uit de vette grond; bij het kerkje stonden enige glimmende sjezen. Voordat de boeren daar na de godsdienstoefening weer in klommen, gingen ze in de herberg, vlak tegenover de kerk, een borrel drinken. Ze sloegen mij, meen ik, een likeurtje voor. Ik wenste me mijlen ver en toen ik enige weken later het beroep kreeg, heb ik geen ogenblik geaarzeld en bedankt. De boeren in Baard waren eenvoudiger en de kerk betekende er meer voor hen. Maar toen ook zij een beroep op me uitbrachten, vreesde ik toch me nooit thuis te zullen voelen tussen die stoere, zwijgzame mensen in dat boomloze dorp. Ik bedankte ook voor Baard.......".

Ann Jemima Allebach eerste vrouwelijke voorganger Verenigde Staten

ANN ALLEBACH

 

In de Verenigde Staten is eerder dan in Nederland een vrouw bevestigd als voorganger. Dat was Ann Jemima Allebach.

 

Zij is geboren op 8 mei 1874 en overleden op 27 april 1918. Ze werd op 15 januari 1911 voorganger bij de First Mennonite Church in Philadelphia.

Meer nformatie over deze vrouw via de volgende (Engelstalige) LINK.

Heeft u vragen en/of opmerkingen of heeft u aanvullingen en/of verbeteringen voor deze website: verstuur uw bericht aan info@annezernike.nl

Copyright © All Rights Reserved

©www.annezernike.nl